رضا قليخان هدايت

مقدمه 29

مجمع الفصحاء ( فارسي )

ديباچهء اين دفتر چنين نگاشته است : « در ماه محرم الحرام 1228 سيلى عظيم در شوشتر آمد و تماشائيان كه بپاى قلعهء سلاسل ايستاده بودند سياهى بر روى آب ديدند همين‌كه نزديك شد ملاحظه كردند مقدارى اثاث البيت و بالاى آن كتابى مانند سفينه مىآيد . يكى از حاضرين دست دراز كرده كتاب را كشيد و بقيه را نيز سيل كشيد اين كتاب آب آورده بقيهء همين سفينهء خوش‌گو بود » . انجمن خاقان ديگر تذكرهء انجمن خاقان تأليف محمد فاضل متخلص به راوى بايندرى شاعر و اديب معاصر و مداح فتحعلى شاه قاجار تذكرهء انجمن خاقان شامل چهار بخشست . بخش اول شعرهاى فتحعلى شاه . بخش دوم در ترجمهء شاهزادگان و بعضى از بزرگان سلسلهء قاجار . بخش سوم در ترجمهء حال شرف‌يافتگان دربار . بخش چهارم در ترجمه و شعر مؤلف . تأليف اين كتاب در سال 1234 پايان يافته است رضا قلى خان در ترجمهء بعضى از شاهزادگان و شعر آنان ازين سفينه استفاده كرده و از آن در مقدمهء كتاب نام مىبرد . زينت المدائح ديگر از تذكره‌هاى متأخر كتاب زينت‌المدايحست در ترجمهء حال شاعران آغاز دورهء شاهى فتحعلى شاه قاجار تأليف ميرزا صادق مروى وقايع‌نگار متخلص به هما . اين تذكره مشتملست بر چند پيرايه و زيور و آرايش مخصوص شاعرانى كه براى فتحعلى شاه مديحه ساخته‌اند مانند : صبا و ميرزا رضى تبريزى و سحاب و مفتون و نشاط بزمى و شرر و صباحى و مايل و مجمر . نسخهء خطى اين تذكره در 226 برگ در كتابخانهء مجلس شورا ضبطست و مرحوم رضا قلى خان هدايت در مقدمهء كتاب مجمع الفصحاء از آن نام برده است و در ترجمهء حال شاعران مداح فتحعلى شاه از آن استفاده كرده است . گنج شايگان تذكرهء ديگر كه در دوره‌هاى اخير تأليف شده « گنج شايگان » ست كه در 1272 ( - آكنده شده بدرج گهر گنج شايگان ) بامر ميرزا آقا خان صدر اعظم و تصويب شاهزاده عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه تأليف شد اين تذكره مشتملست بر دو درج و يك سلسله درج نخستين در ترجمه و شعر شاهزادگان درج دوم در شرح حسب و نسب صدر اعظم و فضل و ادب شاعران بزرگوار و شمه‌يى از حال و قول مؤلف ( فهرست ابن يوسف ) نسخهء خطى اين كتاب نيز در كتابخانهء مجلس شورا در 355 صفحه ضبطست . غير از آنچه نام